Bir isim düştü; fakat mesele tek bir isimden ibaret değil. 

Konu, bir organizasyonun liderini kaybetmesi değil; devlet ile organize suç arasındaki uzun soluklu otorite mücadelesinin yeni evresi.

Bu evrenin merkezindeki isim Nemesio Rubén Oseguera Cervantes. 

Kamuoyunun bildiği adıyla El Mencho.

Yönettiği yapı ise Cártel Jalisco Nueva Generación (CJNG)

El Mencho klasik bir sokak çetesi lideri profilinden çok daha fazlasıydı. 

2010’ların başında Jalisco merkezli bir yapılanmayı, kısa sürede ülke çapında ve uluslararası ölçekte bir suç ağına dönüştürdü.

CJNG’nin yükselişi üç temel dinamik üzerine kuruldu:

1) Aşırı Şiddet ve Gövde Gösterisi

Devlete ve rakip kartellere karşı açık meydan okuma. Konvoylar, ağır silahlar, propaganda videoları… 

Amaç sadece kontrol değil, psikolojik üstünlüktü.

2) Esnek Hücre Yapılanması

Merkezi bir liderlik olsa da yerelde yarı otonom hücreler. 

Bu model, lider hedef alınsa bile ağın tamamen dağılmasını zorlaştırdı.

3) Çok Kanallı Finans

Uyuşturucu ticareti temel gelir kalemi olsa da; sentetik maddeler, insan kaçakçılığı, yasa dışı maden, haraç ve kara para aklama ağları sistemi besledi.

Meksika devleti son 20 yılda defalarca “lideri al, örgüt dağılsın” stratejisini denedi. 

El Chapo yakalandı. Los Zetas dağıtıldı. Beltrán Leyva örgütü lider kadrosunu kaybetti.

Peki sonuç ne oldu?

Karteller tamamen bitmedi.

Aksine çoğu zaman parçalandılar.

Parçalanma ise daha küçük ama daha kontrolsüz gruplar ve artan yerel şiddet anlamına geldi.

Bugün El Mencho’nun sahneden çekilmesi üç olasılığı gündeme getiriyor:

1) Güçlü bir halef çıkar ve yapı korunur.

2) Örgüt fraksiyonlara ayrılır ve iç savaş başlar.

3) Devlet mali ve yerel ağlara eş zamanlı darbe indirerek alanı genişletir.

Karteller neden kolay bitmiyor?

Çünkü bu yapılar bazı bölgelerde fiili otorite gibi çalışıyor. 

Ekonomik boşluğu dolduruyor, iş sağlıyor, korku üzerinden düzen kuruyor.

Bu yüzden mesele bir operasyon başarısı değil; 

devlet kapasitesi ile organize suç ekonomisinin yarışıdır.

Final:

Mesele bir adamın düşmesi değil.

Mesele şu: Devlet bir ismi mi hedef aldı, yoksa o ismi var eden düzeni mi?

Eğer yalnızca lider giderse, yerine bir başkası gelir.

Çünkü suç ekonomisi boşluk sevmez.

Ama sistem hedef alınırsa —

para akışı kesilirse,

yerel bağlar koparılırsa,

gri alanlar temizlenirse —

işte o zaman gerçekten bir dönem kapanır.

Bugün Meksika’nın önündeki soru net:

Lider mi değişecek, yoksa sistem mi çözülecek?