MİT’in resmi internet sitesinde yayımlanan yeni istihbarat belgesi, “Arabistanlı Lawrence” olarak bilinen İngiliz ajan Thomas Edward Lawrence’ın Ortadoğu’daki gizli faaliyetlerini ayrıntılarıyla ortaya koydu. 1929 tarihli raporda, Lawrence’ın farklı kimlik ve kıyafetlerle Mısır, Suriye, Irak ve Filistin’de yürüttüğü çalışmalar dikkat çekti.
Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) resmi internet sitesinde yer alan “Özel Koleksiyon” bölümüne yeni bir belge eklendi. “Belgeler” sekmesinde yayımlanan istihbarat raporu, İngiliz ajan Thomas Edward Lawrence’ın Ortadoğu’daki faaliyetlerine ışık tutan önemli bilgiler içeriyor.
23 Eylül 1929 tarihli ve Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından hazırlanan belgede, kamuoyunda “Arabistanlı Lawrence” olarak tanınan Lawrence’ın, Mısır, Suriye ve Irak’ta farklı isimler ve kılık değiştirerek faaliyet yürüttüğü ifade ediliyor. Raporda, Lawrence’ın asker üniformalı bir fotoğrafına da yer verildiği görülüyor.
Arabistanlı Lawrence kimdir?
Belgede yer alan bilgilere göre Lawrence, bir süre Mısır’da “Şeyh Aptullah” takma adıyla bulunduktan sonra Suriye ve Irak’a geçti. 1929 yılının ağustos ayında ani bir şekilde Kudüs’e geldiği, ardından ise Sudan’ın Hartum kentine geçtiği belirtiliyor.
Raporda, Lawrence’ın Kudüs’te bulunduğu süre boyunca zaman zaman Müslüman bir din adamı, zaman zaman ise Amerikalı Musevi hahamı kılığında dolaştığı aktarılıyor. Farklı kimliklerle Müslüman ve Yahudi topluluklarla temas kurduğu, bu temaslarda kışkırtıcı ve yönlendirici telkinlerde bulunduğu öne sürülüyor.
Lawrence Filistin’i de karıştırmış
İstihbarat belgesinde, Lawrence’ın Filistin’deki toplumsal gerilimleri körükleyerek bölgede yaşanan çatışmaların altyapısını hazırlamaya çalıştığı yönünde tespitler yer alıyor. Raporda, bu faaliyetlerin güvenilir kaynakların ifadeleriyle teyit edildiği vurgulanıyor.
Ayrıca belgede, İngiliz istihbarat servisinin ve dönemin emperyalist yapıların, bölgede izlenen bazı siyasi politikalardan memnun olmadığına dikkat çekiliyor. Özellikle Filistin ve Mısır’a yönelik bağımsızlık tartışmalarının, planlı karışıklıklarla sekteye uğratılmak istendiği iddia ediliyor.
MİT, Lawrence’ın ajanlık faaliyetlerine dikkat çekti
Raporda Lawrence’ın Sudan’a geçişinin tesadüf olmadığı, bu bölgenin Mısır’da karışıklık çıkarmak için uygun bir zemin olarak görüldüğü ifade ediliyor. Sudan üzerinden yürütülecek operasyonlarla Mısır’a ajanların sızdırılmasının ve propaganda faaliyetlerinin kolaylaştırılmasının hedeflendiği öne sürülüyor.
MİT arşivlerinden yayımlanan bu belge, Arabistanlı Lawrence’ın Ortadoğu’daki rolüne dair uzun süredir tartışılan iddiaları, resmi istihbarat kayıtları üzerinden yeniden gündeme taşıması açısından dikkat çekici bir nitelik taşıyor.
