Küresel jeopolitik gerilimlerin tetiklediği petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki baskısını hafifletmek amacıyla "eşel mobil" sistemi yeniden devreye alındı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, akaryakıt ve LPG fiyatlarındaki yükselişin vatandaşa yansımasını sınırlandırmak için bütçe gelirlerinden feragat etme kararı aldı.
Uygulama 2 Mart tarihi baz alınarak başlayacak
Yeni düzenleme kapsamında, 2 Mart tarihi referans noktası olarak kabul edilecek. Bu tarihten itibaren petrol ürünlerinin maliyetinde yaşanacak artışların yüzde 75'ine kadar olan kısmı, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirimiyle kompanse edilecek. Böylelikle uluslararası piyasalardaki sert dalgalanmaların pompa fiyatlarına etkisi en düşük seviyede tutulacak.
Benzin ve motorinde büyük vergi desteği
Düzenlemenin detaylarına göre, litre başına yapılabilecek maksimum indirim miktarları şu şekilde belirlendi:
Sistem, fiyat düşüşlerinde de ters yönlü çalışacak. Ürün fiyatlarının gerilemesi durumunda, azalış tutarının yüzde 75'ine kadar ÖTV oranları artırılacak; ancak bu artış 2 Mart'taki vergi oranlarını geçmeyecek.
Fiyat artışının küçük bir kısmı pompaya yansıyacak
Yeni modelin işleyişine dair verilen örneğe göre; akaryakıt ürünlerinde 10 liralık bir maliyet artışı yaşanması durumunda, bunun sadece 2,5 lirası tüketiciye yansıtılacak. Kalan 7,5 liralık kısım ise devlet tarafından karşılanacak. Bu hamleyle akaryakıt maliyetlerinin piyasa genelindeki dolaylı etkilerinin ve dezenflasyon sürecindeki risklerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Eşel Mobil Sistemi Nedir?
Eşel mobil sistemi, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki oynaklığın enflasyonu tetiklemesini önlemek için geliştirilen bir tampon mekanizmasıdır. Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundaki yükseliş nedeniyle oluşacak zam ihtiyacı, pompa fiyatına yansıtılmak yerine ÖTV tutarından düşülür. Fiyatlar normale döndüğünde ise vergi oranları kademeli olarak eski seviyesine çekilir.